Ο Δημήτρης Τσίγκος γεννήθηκε στον Ασπρόπυργο. Σπούδασε Επιστήμη Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πήρε MBA από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι ιδρυτής της Starttech Ventures, CEO της Epignosis. Έχει υπάρξει Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Νέων Επιχειρηματιών, της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδος, ιδρυτής της Ελληνικής Ένωσης Νεοφυών Επιχειρήσεων, European Young Leader 40 under 40, US State Department IVLP Alumni, μέλος ομάδας σύνταξης του Rome Manifesto και Marshall Memorial Fellow
Χρειαζόμαστε ένα μαζικό κίνημα επαναγροτικοποίησης της χώρας.
Με όρους 2026. Κάνοντας πράξη τη «συνάντηση του παραδοσιακού με το σύγχρονο». Επαναγροτικοποίησης όμως.
Η πόλη καθίσταται αβίωτη. Οικονομικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά. Η πόλη απανθρωποιείται.
Την ίδια στιγμή η ύπαιθρος ερημώνει.
Ο συνδυασμός είναι μια τραγωδία. Σημαίνει μόνο ένα μαύρο μέλλον για την Ελλάδα.
Διαβάστε την «Αγροφιλία» του Μιχάλη Χαραλαμπίδη. Οταν ο ‘εκσυγχρονιστής’ Σημίτης φρόντιζε να επιδοτούνται το κόψιμο των ελιών και η σφαγή των αγελάδων, ο Χαραλαμπίδης έλεγε «είναι in να είσαι αγρότης».
Είχε δίκιο το 2000. Εξακολουθεί να έχει δίκιο το 2026.
Η αγροτική ζωή, με σύμμαχο την επιστήμη και την τεχνολογία, μπορεί να οδηγήσει στην αυτάρκεια και στην ευδαιμονία. Ο αγρότης είναι άνθρωπος ελεύθερος και δημιουργικός. Αξίζει να τον δούμε εκ νέου.
Με μεγάλη χαρά σας ενημερώνω πως ο πόλεμος με τη λειψυδρία τελείωσε: Νικήσαμε!
Δεν γνωρίζω πότε ακριβώς ανακοινώθηκε η μεγάλη αυτή εθνική επιτυχία, ούτε ποιος υπέγραψε τη συνθήκη παράδοσης της ξηρασίας, αλλά τα στοιχεία είναι αδιάσειστα. Περισσότερα από τα μισά σπίτια που είδα στην Κέα το περασμένο Σαββατοκύριακο είχαν πισίνα — και μιλάμε, βεβαίως, για ένα κυκλαδονήσι, όπου το νερό παραδοσιακά δεν ήταν ποτέ ακριβώς άφθονο. Άρα το πρόβλημα προφανώς λύθηκε. Δεν εξηγείται αλλιώς.
Η κατάσταση είναι, μάλιστα, ακόμη καλύτερη απ’ όσο νομίζαμε. Ένας πολύ ωραίος τύπος στον Κούνδουρο είχε φυτέψει και τέσσερα ή πέντε στρέμματα γκαζόν γύρω από το σπίτι του. Μια διακριτική, λιτή και απολύτως εναρμονισμένη με το κυκλαδίτικο τοπίο παρέμβαση. Το καταπράσινο γκαζόν ταίριαζε υπέροχα με την ξερή γη, τα βράχια και τα θυμάρια. Πάλι καλά που δεν έβαλε και πλατάνια, ένα μικρό ποτάμι και δυο-τρεις καταρράκτες, για να ολοκληρωθεί φυσικά η αισθητική σύνθεση.
Σε άλλα νέα, κάπου διάβασα πως τελείωσε και ο πόλεμος με τη βλακεία. Δυστυχώς, σε εκείνον τα νέα δεν είναι εξίσου ευχάριστα. Όλα δείχνουν ότι όχι μόνο ηττηθήκαμε, αλλά παραδοθήκαμε και άνευ όρων. Και, απ’ ό,τι φαίνεται, γιορτάζουμε την ήττα γεμίζοντας πισίνες και ποτίζοντας γκαζόν στις Κυκλάδες.
Τόση νέκρα στους δρόμους είχα καιρό να τη δω στην Αθήνα!
Λογικά θα έχουν γεμίσει η Μύκονος και η Σαντορίνη με χιλιάδες συμπολίτες μας που απολαμβάνουν ήδη τις διακοπές τους. Ίσως και το Capri, στη γειτονική Ιταλία, που άλλωστε πέφτει περίπου στην ίδια κατηγορία — και, ως Magna Graecia, σχεδόν λογίζεται και για εσωτερικός προορισμός.
Μόνο που η πραγματικότητα είναι ακριβώς η αντίθετη. Σχεδόν στα μέσα Ιουλίου, με τα σχολεία κλειστά και τη θερινή περίοδο αδειών να έχει ξεκινήσει, χρειάζεται σχεδόν μία ώρα για να κατέβει κανείς από το Μαρούσι στο κέντρο της Αθήνας. Δεν έχει φύγει σχεδόν κανείς. Είναι πραγματικά πρωτόγνωρο.
Η προφανέστερη εξήγηση είναι, δυστυχώς, η οικονομική αδυναμία πολλών Ελλήνων να κάνουν διακοπές, τουλάχιστον με τον τρόπο και για τη διάρκεια που μπορούσαν στο παρελθόν. Όταν το κόστος της μετακίνησης, της διαμονής και της εστίασης έχει αυξηθεί τόσο πολύ, είναι απολύτως λογικό πολλοί συμπολίτες μας να παραμένουν στην Αθήνα, ακόμη και μέσα στον Ιούλιο.
Την ίδια στιγμή, η πόλη υποδέχεται έναν ολοένα μεγαλύτερο αριθμό τουριστών, χωρίς να διαθέτει τις απαραίτητες υποδομές για να τον εξυπηρετήσει. Οι δρόμοι, τα μέσα μεταφοράς και συνολικά η λειτουργία της Αθήνας δεν έχουν προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Ο συνδυασμός μιας πόλης από την οποία οι κάτοικοι δεν μπορούν πλέον να φύγουν και ενός τουριστικού προορισμού που δέχεται περισσότερους επισκέπτες από όσους μπορούν να υποστηρίξουν οι υποδομές του δημιουργεί αυτή την πρωτοφανή κατάσταση.
Θα ήθελα να ευχηθώ σε όλους τους Αμερικανούς φίλους, συναδέλφους και συνεργάτες χρόνια πολλά για την 4η Ιουλίου!
Πάντα με γοήτευε βαθιά η Αμερικανική Επανάσταση, η οποία, μεταξύ πολλών άλλων, πέτυχε κάτι εξαιρετικά σημαντικό: Έφερε ξανά στο προσκήνιο τα ιδανικά της δημοκρατίας της κλασικής εποχής, βελτιωμένα και προσαρμοσμένα έτσι ώστε να μπορούν να λειτουργήσουν περισσότερο από είκοσι αιώνες μετά τη σύλληψή τους. Αυτό από μόνο του υπήρξε ένα εντυπωσιακό επίτευγμα. Η ιδέα ότι μία ελεύθερη κοινωνία μπορεί να κυβερνάται από τους ίδιους τους πολίτες της, μέσα από θεσμούς, κανόνες, αντιπροσώπευση και λογοδοσία, επανήλθε στο κέντρο της πολιτικής ζωής με τρόπο που άλλαξε την πορεία της ιστορίας.
Αυτή η «επιστροφή της δημοκρατίας» υπήρξε μία ανυπολόγιστη υπηρεσία προς την ανθρωπότητα· και κάθε ελεύθερος άνθρωπος οφείλει να αισθάνεται ευγνωμοσύνη προς τους επαναστάτες και τους ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών, ακριβώς για αυτόν τον λόγο: Επειδή κατέστησαν τη δημοκρατία το προτιμώμενο σύστημα διακυβέρνησης. Όχι ένα τέλειο σύστημα, βεβαίως, ούτε ένα σύστημα χωρίς αντιφάσεις, αποτυχίες και οδυνηρούς συμβιβασμούς. Αλλά, παρ’ όλα αυτά, το σύστημα που εκφράζει καλύτερα την αξιοπρέπεια, την ελευθερία και την ευθύνη του ανθρώπινου προσώπου.
Το Lincoln Memorial στην Washington DC
Είναι επίσης σημαντικό να θυμόμαστε ότι η Αμερικανική Επανάσταση δεν δημιούργησε απλώς ένα νέο κράτος. Δημιούργησε μία νέα πολιτική φαντασία. Έκανε τη δημοκρατία ξανά σύγχρονη. Απέδειξε ότι τα ιδανικά της κλασικής εποχής μπορούσαν να βελτιωθούν και να προσαρμοστούν ώστε να λειτουργήσουν σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, σε έναν πολύ διαφορετικό κόσμο και υπό πολύ διαφορετικές ιστορικές συνθήκες. Υπό αυτήν την έννοια, η 4η Ιουλίου δεν είναι μόνο μία αμερικανική γιορτή. Είναι μία ημέρα που θυμίζει σε όλους μας μία από τις σημαντικότερες καμπές στη μακρά ιστορία της ανθρώπινης ελευθερίας.
Υ.Γ. Γνωρίζω καλά ότι πολλοί θα έχουν πολλά να πουν για την αμερικανική εξωτερική πολιτική των τελευταίων 250 ετών — κυρίως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατανοώ απολύτως από πού προέρχονται αυτές οι κριτικές και, άλλωστε, συχνά ασκώ κι εγώ κριτική στην εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών. Θα ήθελα όμως να τους προτρέψω να διαβάσουν τον «Διάλογο των Μηλίων». Δυστυχώς, υπάρχει ελάχιστος χώρος για συναίσθημα, εάν υπάρχει καν, όταν μιλάμε για εξωτερική πολιτική. Αυτό δεν καθιστά την κριτική άνευ σημασίας· κάθε άλλο. Μας υπενθυμίζει όμως ότι η ισχύς, τα συμφέροντα και η επιβίωση διαμορφώνουν πάντοτε τις σχέσεις μεταξύ των κρατών, από την κλασική Αθήνα μέχρι τις σύγχρονες Ηνωμένες Πολιτείες.
Μειώθηκε κάπως η κατανάλωση αλκοόλ στους νέους και …αυξήθηκαν κατακόρυφα τα χάπια, συνταγογραφούμενα και μη. Το Xanax αντιμετωπίζεται πλέον περίπου σαν Depon.
Μιλάμε για τεράστια επιτυχία…
Η ασθένεια της εποχής είναι η μοναξιά. Ο άνθρωπος είναι ζώον πολιτικό, υπάρχει μόνο μέσα από την αλληλεπίδραση, σε οποιαδήποτε μορφή.
Μια παράμετρος αφορά το αλκοόλ, το κρασί ως καταλύτη κοινωνικοποίησης.
Το ζήτημα βεβαίως είναι πολύ βαθύτερο. Η επιδίωξη της ανεξαρτησίας και της αυτονομίας, ενώ σε μεγάλο βαθμό απέτυχαν στην ουσία του σκοπού τους, οδήγησαν στην απομόνωση και στη δυστυχία.
Η λύση στο πολύπλοκο αυτό ζήτημα είναι εντυπωσιακά είναι απλή:
Περάστε χρόνο με φίλους. Απολαύστε μια ουσιαστική συζήτηση μαζί τους. Νοιαστείτε πραγματικά για αυτούς. Μετά όλα θα αλλάξουν προς το καλύτερο.
Την Τρίτη 16 Ιουνίου είχα τη μεγάλη χαρά να είμαι καλεσμένος στο meetup "Take Back The City 12" που οργανώνει το AstyLab με τον πραγματικά εξαίρετο Αδάμ Μαρκάκη.
Η λεγόμενη 'απομακρυσμένη εργασία' (remote work / work from home, etc) δεν είναι παρά μια μορφή εργασιακής κακοποίησης.
Πολύ ύπουλη μάλιστα, διότι προσφέρεται με περιτύλισμα 'προόδου' και 'εργασιακού προνομίου'.
Σύντομα όμως οι εργαζόμενοι θα μηνύσουν τους εργοδότες που τους ζητούν να εργαστούν 'απομακρυσμένα' για αυτό ακριβώς που κάνουν: Επειδή τους κακοποιούν.
Πώς; Καταπαντώντας την ίδια την ανθρώπινη φύση, εκείνη του πολιτικού όντος.
__
Ακολούθησε μια αληθινή χιονοστιβάδα, ένας ορυμαγδός οργισμένων σχολίων διαφόρων χρηστών του LinkedIn που ένιωσαν να απειλείται το δικαίωμά τους στην απομακρυσμένη εργασία. Ως συμβαίνει συνήθως, μερικά από τα σχόλια ήταν χρήσιμα και εποικοδομητικά, όπως και καλοδεχούμενα αυστηρά, ακόμα και σκληρά, ενώ άλλα δεν ήταν παρά περιπτώσεις λεκτικού bullying που ούτε επιδέχονται ούτε δικαιούνται κάποιου σχολιασμού.
Έγραψα λοιπόν μια συνολική απάντηση την οποία και παραθέτω εδώ, για όσους ενδιαφέρονται:
__
Τo παραπάνω απόσπασμα είναι από μια συνομιλία μου με τον Αδάμ του Astylab στο πλαίσιο του πρόσφατου meetup "Take Back The City 12", όπου συζητήθηκαν πολλά και πολύ ενδιαφέροντα πράγματα για την πόλη γενικότερα. Σε αυτά συμπεριλαμβάνεται και η εργασιακή ζωή στην πόλη και θέματα όπως η κοινωνικότητα / κοινωνικοποίηση, η συλλογικότητα, η ενεργή συμμετοχή στο οικονομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι κλπ.
Η θέση που εξέφρασα είναι πως η συμμετοχή σε μια ομάδα που παράγει κάτι έχει ξεχωριστή θέση στην πραγμάτωση του ατόμου στην πόλη - δίνει έννοια στη συνύπαρξη. Αν θέλετε δείτε & τον Jonathan Haidt, τα λέει καλύτερα από εμένα:
Το σίγουρο (για μένα, πάντα) είναι πως αν μια εταιρεία ακολουθεί το μοντέλο του λεγόμενου "shareholder capitalism", έχει κάθε (βραχυπρόθεσμο, ως προστάζει η φύση της) λόγο να προτιμά να συνδιαλέγεται με απομονομένα άτομα παρά με ομάδες. Η 'εργασία', ή μάλλον η 'δουλειά', στην περίπτωση αυτή γίνετα αντιληπτή ως ένα task list που πρέπει να υλοποιηθεί σε συγκεκριμένο χρόνο, ποιοτικά κριτήρια και άλλες προϋποθέσεις και η οποία θα λάβει μια εύλογη αμοιβή. Από ανθρώπους απασχολίσιμους, δηλαδή αναλώσιμους, που σήμερα τυχαίνει να είναι στην Κυψέλη, αύριο θα είναι κάπου αλλού, ενδεχομένως και σε άλλη ήπειρο.
Δουλεύει αυτή η προσέγγιση; Όσο είμαστε στον shareholder capitalism, δουλεύει μια χαρά. Πλασάρεται μάλιστα ως προνόμιο.
Η γνώμη μου είναι πως οι εργαζόμενοι δικαιούμαστε κάτι περισσότερο. Δικαιούμαστε να απολαύσουμε το προνόμιο της ομαδικής εργασίας, τη χαρά της επίτευξης του κοινού στόχου και φυσικά να την απόδοση της υπεραξίας της εργασίας μας.
Αυτό πιστεύω πως γίνεται μόνο σε συνεργασία σε κοινό, φυσικό χώρο.
Παράλληλα στο παραπάνω meetup μίλησα για μια νέα προσέγγιση στον σχεδιασμό οργανισμών, βασισμένων στην αναλογία με την αρχαιοελληνική πόλη. Οργανισμούς που θεμελιώνονται στην έννοια της εργασίας (νόησης, βούλησης και πράξης) για το κοινό καλό. Οργανισμούς που αποστρέφονται τους 'ιδιώτες' με την αυθεντική έννοια του όρου - τους idiots, δηλαδή, στην καθομιλουμένη αγγλική). Οργανισμούς ακόμα που αναπτύσσουν τη συμμετοχή, την υπευθυνότητα, τη συνιδιοκτησία και τη λογοδοσία.
Είναι κάτι που μας συναρπάζει, το υλοποιούμε ήδη πειραματικά και θα συνεχίσουμε να μελετούμε και να εφαρμόζουμε για όσο χρόνο χρειαστεί μέχρι να το τελειοποιήσουμε.
Ειλικρινά το πιστεύω πως οι επιχειρήσεις που επιβάλλουν την απομακρυσμένη εργασία, την οποία μεταμφιέζουν ως παροχή και προνόμιο, κακοποιούν πνευματικά τους ανθρώπους. Τους στερούν μια πτυχή της συναδελφικότητας που έχει τεράστια αξία στη συγκρότηση της προσωπικότητας και, μέσα από αυτήν της πόλης και της κοινωνίας συνολικά.
Η πρόβλεψή μου είναι πως αργά οι γρήγορα οι ίδιοι οι εργαζόμενοι θα συνειδητοποιήσουν την παγίδα στην οποία έχουν πέσει και θα 'επαναστατήσουν'. Πιθανότατα θα μηνύσουν επιχειρήσεις που τους αναγκάζουν στην απομόνωση.
Ο χρόνος θα δείξει αν έχω δίκιο ή όχι. Μιλάω πλέον με πολλούς εργαζομένους διαφόρων κλάδων που με πολύ χατακτηριστικό τρόπο λένε "δεν την παλεύω άλλο στο σπίτι μόνη/ος όλη μέρα".
Σας συμβουλεύω να τους ακούσετε κι εσείς.
Τέλος, τα χαριτωμένα περί micromanagement, command & control κλπ κλπ, δεν με αγγίζουν και τα επιστρέφω σε όσους τα σκέφτηκαν. Καθείς και οι απόψεις του. Όσο για το γράφημα (και την σχετική ανάρτηηση) της Andreessen Horowitz, ουδέποτε είπα πως αναφέρεται στην πνευματική κακοποίηση. Περιγράφει μια άλλη πολύ αρνητική πλευρά του remote work που έχει αν κάνει με το on the job training των νέων εργαζομένων. Αν θέλετε, δείτε το πιο προσεκτικά.
__
Κλείνοντας αυτήν τη σύντομη απάντηση θα ήθελα να πω ότι εξεπλάγην από το πόσο θυμό και οργή έδειξαν απέναντί μου άνθρωποι που δεν με γνωρίζουν και δεν μπήκαν στον κόπο να ενημερωθούν για το τι πρεσβεύω. Αντίθετα παρασύρθηκαν από στερεότυπα και αυτοματισμούς (πχ 'δεν του αρέσει το remote, οπότε θέλει micromanagement', για να αναφερθώ στο πιο αθώο) και να κάνουν αδιανόητες εικασίες για τις θέσεις και τις απόψεις μου.
Δεν παρεξηγώ γιατί καταλαβαίνω καλά τους λόγους που ένας νέος (και όχι μόνο νέος) σήμερα είναι πολύ θυμωμένος. Τους καταλαβαίνω, τους βιώνω και έχω προσπαθήσει πολλές φορές να τους συζητήσω σε αυτό το βήμα.
Στέλνω, τέλος, ένα μήνυμα αισιοδοξίας: Παρά τα τεράστια προβλήματα, μια νέα προσέγγιση στην οργάνωση της εργασίας και της παραγωγής είναι εφικτή. Μια προσέγγιση ανθρωποκεντρική, η οποία μάλιστα θα αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο ως αυτό που πραγματικά είναι, ένα πολιτικό ον. Σε μια πόλη που η εργασία δεν είναι 'αναγκαίο κακό' αλλά κομβικό δημιουργικό συστατικό της.
Σήμερα, 82 χρόνια μετά από την τραγική ημέρα της 10ης Ιουνίου 1944, το μήνυμα που φτάνει πεντακάθαρα στα αυτιά μας δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο σαφές:
Όσο και να λυσσάξει ο φασισμός, όσο αίμα και να κάνει να χυθεί, όσο πόνο και να προκαλέσει, στο τέλος είναι ο Άνθρωπος που πάντοτε θα επικρατήσει.
Μνήμη, δόξα και τιμή στα αθώα θύματα της αδιανόητα απάνθρωπης σφαγής που έγινε στο Δίστομο.
Απεριόριστος σεβασμός, τιμή και αγάπη στους επιζώντες. Αρκετοί είναι ακόμα ανάμεσά μας.
Απόλυτη και ακλόνητη δέσμευση πως η μάχη ενάντια στον φασισμό θα είναι συνεχής, διαχρονική και ασταμάτητη.
